Wanneer Schakel je een Vakman in?

Veel mensen kiezen tussen zelf doen en een vakman op basis van prijs en tijd. Dat is begrijpelijk, maar in een aantal gevallen zijn dat niet de zwaarstwegende criteria. Een misser bij elektra kan brand of een schok opleveren; een fout aan een gasleiding levensgevaar; werken op hoogte zonder beveiliging een blijvend letsel. Onderstaand kader helpt u beslissen voordat u een schroevendraaier oppakt.

Vier criteria om eerst af te wegen

Beoordeel een klus langs deze vier vragen. Bij één duidelijk “ja” in de gevarenzone is dat doorgaans reden om een vakman in te schakelen, ook als u technisch handig bent.

• Is er een wettelijke eis? Voor werk aan gasleidingen, asbestverwijdering boven bepaalde hoeveelheden en bepaalde elektra-aansluitingen geldt in Nederland en België dat alleen erkende of gecertificeerde bedrijven dit mogen uitvoeren. Doet u het zelf, dan kan dat juridische en verzekeringstechnische gevolgen hebben.
• Wat is het risico bij falen? Een verkeerd geboord gat in een muur is een kosmetisch probleem; een verkeerd gesoldeerde gasleiding kan tot een explosie leiden. Hoe groter het schadepotentieel (gezondheid, brand, water, instorting), hoe sterker het argument voor vakkundige hulp.
• Hoe omkeerbaar is een fout? Een verfvlek is over te schilderen. Een fout in een dragende balk niet. Wat eenmaal kapot is en niet zonder grote ingreep terug te draaien, hoort bij een vakman die het in één keer goed doet.
• Heeft u het juiste gereedschap en de juiste werkomgeving? Op een keukentrap dakgoten reinigen op de tweede verdieping is een ander verhaal dan dezelfde klus met een vaste steiger. Veel zware klussen zijn niet zozeer vakwerk maar veiligheidswerk — en dat valt of staat met materieel.

Per vakgebied: waar ligt de grens?

Hieronder per discipline het soort werk dat doorgaans goed zelf te doen is, het werk dat afhankelijk van uw ervaring kan, en het werk dat — juridisch of veiligheidstechnisch — in handen van een vakman thuishoort.

Elektra

De Nederlandse norm NEN 1010 stelt eisen aan vaste elektra-installaties. Voor lampen, schakelaars en stopcontacten in een bestaande, goed werkende groep is veel zelf te doen, mits u de groep spanningsloos maakt en weet wat u doet.

• Goed zelf te doen: een lamp ophangen op een bestaande aansluiting, een dimmer in een bestaand schakelaarpunt vervangen.
• Twijfelgevallen: een nieuw stopcontact aftakken op een bestaande groep. Mag voor particulieren in principe, maar verkeerde aansluiting (verkeerde doorsnede, geen aarde) levert risico op kortsluiting of brand.
• Bel een vakman: uitbreiden van de meterkast, plaatsen van een nieuwe groep, aansluiting van krachtstroom (bijvoorbeeld voor een laadpaal of inductiekookplaat), werk aan de hoofdaansluiting.

Lees meer op onze pagina Elektra-diensten.

Gas en CV

In Nederland mag werk aan gasleidingen alleen door erkende installateurs worden uitgevoerd. In België geldt een vergelijkbare verplichting via erkende installateurs voor aardgas en propaan. Dit is geen zone om te experimenteren.

• Goed zelf te doen: de filter van uw CV-ketel reinigen volgens de handleiding, ontluchten van radiatoren.
• Bel een vakman: alle werkzaamheden aan de gasleiding zelf, ketelvervanging, het aanleggen of verleggen van leidingen, het oplossen van een gaslek — bij vermoeden van een lek belt u eerst de netbeheerder.

Loodgieterswerk en water

Veel waterwerk is binnen handbereik, maar verzakt afvoeren of een lekkage achter een muur is één van de meest dure klussen op de Nederlandse en Belgische particuliere markt — meestal omdat de schade aan vloer, wand en buurpand snel oploopt.

• Goed zelf te doen: kraan vervangen, douchekop ontkalken, sifon onder de wastafel demonteren en reinigen.
• Twijfelgevallen: een wasmachine aansluiten, een afvoer van een dakgoot opnieuw afdichten.
• Bel een vakman: lekkage opsporen achter wand of vloer, hoofdkraan vervangen, tegelvloer in badkamer waterdicht (kim)afdichten, doorstroomprobleem in oudere riolering.

Zie ook onze pagina Loodgietersdiensten.

Asbest

Voor particulieren in Nederland geldt: kleine, goedhechte hoeveelheden asbest mogen onder strikte voorwaarden zelf worden verwijderd, na melding bij de gemeente. Veel andere situaties (golfplaten, leidingisolatie, vinylvloeren met asbest) vereisen een gecertificeerd bedrijf. Bij twijfel: niet zelf, en zeker niet zonder voorafgaande analyse en melding. In België gelden vergelijkbare regels per gewest.

Werken op hoogte

Een dakgoot reinigen vanaf een ladder is één van de meest onderschatte risicoklussen. Vallen vanaf zelfs een paar meter veroorzaakt regelmatig blijvend letsel. Bij gevels boven de eerste verdieping en bij steile of natte daken hoort er een steiger of hoogwerker te staan.

• Goed zelf te doen: begaanbare, lage dakgoot vegen vanaf een stevige ladder, met iemand die de ladder vasthoudt.
• Bel een vakman: hellende daken, gevels boven de eerste verdieping, werken aan dakpannen en bij iedere klus die langer dan een korte sessie op de ladder duurt.

Zie onze pagina over dakgootonderhoud voor een toelichting op materialen en bereikbaarheid.

Dragende constructies en doorbraken

Een dragende muur weghalen of zelfs een grote opening maken vraagt om berekening van een constructeur en in veel gemeenten een omgevingsvergunning. Doe-het-zelf is hier niet zomaar af te raden, het is regelrecht onverstandig: de gevolgen van een verkeerde inschatting zijn structureel.

Veelgemaakte fouten bij “ik doe het zelf”

Een paar terugkerende denkfouten die we tegenkomen:

• Het bespaart geld. Klopt vaak, maar telt gereedschap, materiaalverlies door fouten en herstelwerk een vakman achteraf bij elkaar op? Soms wel, soms niet. Lees onze kostenanalyse voor de echte rekensom.
• YouTube laat zien hoe het moet. Een goede tutorial dekt de standaardsituatie. Uw situatie wijkt vrijwel altijd op een detail af — oudere bedrading, niet-haakse muren, andere maatvoering — en daar zitten de fouten.
• Verzekering dekt het wel. Een opstal- of inboedelverzekering kan uitsluiten dat u zelf werk uitvoerde dat door een gecertificeerd bedrijf gedaan had moeten worden. Lees uw polis voordat u aanneemt dat u gedekt bent.
• Het is een klein klusje. “Even snel” is vaak de kern van het probleem — haastig, zonder beveiliging, zonder de juiste boor of bit. De helft van de huis-tuin-en-keukenongelukken gebeurt bij “even snel”.

Praktische beslisstap voor uw eigen klus

Loop voor uw klus deze stappen door:

1. Beschrijf de klus in één zin, inclusief de risicovariabelen (hoogte, water, gas, elektra, dragend).
2. Beantwoord de vier criteria hierboven (wet, schade, omkeerbaarheid, gereedschap).
3. Twijfelt u tussen zelf doen en uitbesteden? Vraag een vrijblijvende offerte aan voor de hele of een deel van de klus — ook al kiest u uiteindelijk voor doe-het-zelf, u heeft een prijs ter vergelijking.
4. Plan, bestel materiaal en stel het materieel klaar voordat u begint — halverwege stoppen omdat iets ontbreekt is wanneer fouten ontstaan.

Voor een algemener overzicht van klussen die vrijwel altijd in handen van een professional horen, lees ook welke klussen u beter aan een professional overlaat. En als u eenmaal aan een vakman toe bent, helpt onze gids over offertes lezen en vergelijken bij de volgende stap.